Wat is endometriose?
Aan de binnenkant van de baarmoeder zit een laagje slijmvlies. Dit laagje groeit elke maand en verlaat uw lichaam als u ongesteld wordt. Bij endometriose groeit er weefsel dat lijkt op dit baarmoederslijmvlies op plekken buiten de baarmoeder. Dit kan bijvoorbeeld op de eierstokken, eileiders, het buikvlies, de blaas of de darmen zitten. Veel vrouwen merken hier niets van. Maar sommige vrouwen krijgen pijn tijdens hun menstruatie. Andere vrouwen hebben regelmatig buikpijn, ook als ze niet ongesteld zijn. Soms kan het ook pijn doen tijdens het vrijen. Een deel van de vrouwen met endometriose wordt moeilijker zwanger. Endometriose is niet levensbedreigend. De ziekte komt vooral voor bij vrouwen tussen de 20 en 55 jaar. Artsen denken dat ongeveer 10 van de 100 vrouwen het heeft.
Wat merk ik bij endometriose?- Heftige pijn onder in de buik als u ongesteld bent
- De pijn kan ook in uw hele buik zitten.
- U kunt de pijn ook voelen in uw rug of benen.
- Sommige vrouwen hebben altijd pijn, dus niet alleen tijdens de menstruatie.
- Pijn tijdens het vrijen
- Darmkrampen of pijn bij het poepen
- Diarree of juist moeite met poepen
- Branderig gevoel bij het plassen
- Schouderpijn
- Vermoeidheid
- Moeite om zwanger te worden
Bij tieners komen vaak deze klachten voor:
- Heftige buikpijn
- Misselijkheid
- Erge aanvallen van hoofdpijn (migraine)
De klachten kunnen soms erger zijn en soms minder erg.
Sommige vrouwen hebben zoveel pijn dat ze hun gewone activiteiten niet meer kunnen doen. Bijvoorbeeld werken, naar school gaan of leuke dingen doen. Andere vrouwen hebben juist weinig klachten of helemaal geen klachten.
Hoe ontstaat endometriose?Het is niet precies bekend hoe endometriose ontstaat. Wel weten we hoe de klachten kunnen komen.
Het slijmvlies in de baarmoeder wordt elke maand dikker. Dit is om het lichaam klaar te maken voor een zwangerschap. Als u niet zwanger wordt, laat het slijmvlies los en gaat het bloeden. Het bloed en slijm verlaten uw lichaam via de vagina. Dan bent u ongesteld.
De stukjes slijmvlies die buiten de baarmoeder zitten, reageren vaak hetzelfde als het slijmvlies in de baarmoeder:
- Ze worden elke maand dikker en gaan daarna bloeden.
- Dit bloed kan niet naar buiten en blijft in de buik.
- Het lichaam probeert dit op te ruimen.
Dit zorgt voor ontstekingen. Dat kan veel pijn geven. Door de ontstekingen kunnen er littekens ontstaan. Soms gaan organen of delen daarvan aan elkaar vastzitten. Dit heet verkleving. Dit kan gebeuren bij de eierstokken, darmen of blaas. In sommige families komt endometriose vaker voor. Erfelijke aanleg kan dus een rol spelen.
Wat kan ik zelf doen bij pijn als ik ongesteld ben? Bij pijn tijdens de menstruatie kunnen de volgende adviezen helpen:
- Zorg voor rust en ontspanning wanneer dat kan.
- Leg een warme kruik op uw buik of onderrug. U kunt ook een warm bad nemen.
- Heeft u ook pijn in uw rug? Soms helpt het om uw onderrug te ontspannen met oefeningen, zoals uw rug een paar keer hol en bol maken.
- Het kan helpen als iemand uw onderrug zacht masseert.
PijndagboekHet kan helpen om een pijndagboek bij te houden. Hierin schrijft u op hoe uw menstruatie verloopt. Dit kan in uw agenda of op uw telefoon.
Schrijf op:
- op welke dagen u ongesteld bent
- wanneer u de pijn heeft
- waar de pijn zit
- wat u doet tegen de pijn en of dat helpt
- of de pijn er ook is als u niet ongesteld bent
- of u ook andere klachten heeft, zoals hoofdpijn of misselijk zijn
- of u ook op andere momenten buikpijn heeft, zoals tijdens het vrijen
Hoe wordt endometriose vastgesteld?Op basis van uw klachten kan de arts denken aan endometriose. Om dit te onderzoeken kan de arts verschillende onderzoeken doen:
- gynaecologisch onderzoek;
- echoscopisch onderzoek;
- een kijkoperatie.
Gynaecologisch onderzoekBij een gynaecologisch onderzoek kijkt of voelt de arts in de vagina. Dit noemen we ook wel een inwendig onderzoek. De arts gebruikt daarbij een spreider om de vagina open te houden. Het onderzoek doet meestal geen pijn, maar sommige vrouwen vinden het wel vervelend. Het is goed om dit van tevoren te zeggen, zodat de arts daarmee rekening kan houden. Hoe meer u zich ontspant, hoe makkelijker het onderzoek gaat. Tijdens het onderzoek probeert de arts te zien of te voelen of er endometrioseplekken zijn. Soms lukt dat, vooral bij plekjes achter de baarmoedermond, tussen de baarmoeder en de endeldarm of aan de ophangbanden van de baarmoeder. Ook een vergrote eierstok kan zo worden ontdekt.
Echoscopisch onderzoekBij een inwendige echo is lichte endometriose meestal niet te zien. Ernstigere vormen zijn soms wel zichtbaar, vooral als het slijmvlies in de eierstokken zit of als er verklevingen achter de baarmoeder zijn.
KijkoperatieOm zeker te weten of u endometriose heeft, kan de gynaecoloog een kijkoperatie adviseren. Dit heet ook wel een diagnostische laparoscopie. Bij dit onderzoek neemt de arts meestal een klein stukje weefsel weg (een biopsie). De patholoog onderzoekt dit stukje weefsel in het laboratorium. De uitslag is meestal na ongeveer twee weken bekend.
Moet endometriose worden behandeld?Behandeling van endometriose is niet altijd nodig. Als uw gynaecoloog bij toeval kleine plekjes endometriose ontdekt die geen klachten geven, dan kunt u rustig afwachten. Het kan dan wel verstandig zijn om onder controle te blijven; bespreek met uw gynaecoloog of dat in uw situatie nodig is en zo ja, hoe vaak.
Bij uitgebreide endometriose is een behandeling wel sterk aan te raden, ook als u geen klachten hebt. U kunt over het algemeen wel even de tijd nemen om te overwegen welke behandeling u wilt. Uw gynaecoloog zal u hierbij helpen en met u bespreken wat de mogelijkheden zijn in uw situatie.
Hoe wordt endometriose behandeld?De behandeling kan bestaan uit:
- medicijnen: pijnstillers en/of hormonen;
- operatie;
- een combinatie hiervan.
MedicijnenPijnstillers, zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen, kunnen helpen tegen de pijn. Het is het beste om deze medicijnen in te nemen zodra de menstruatie begint, of zelfs al een dag eerder. Bij langdurig gebruik kunt u last krijgen van bijwerkingen. Soms schrijft de arts dan medicijnen voor die uw maag beschermen. Pijnstillers kunnen de klachten minder maken, maar de endometriose zelf gaat er niet van weg.
HormonenEen behandeling met hormonen kan bestaan uit de pil, een Mirena-spiraaltje, continu progesteron of medicijnen zoals LH-RH- of GnRH-agonisten en antagonisten. Hormonen zorgen ervoor dat het slijmvlies in de baarmoeder niet meer elke maand wordt opgebouwd en afgestoten. Hierdoor wordt de endometriose rustiger. Het slijmvlies dat op andere plekken in het lichaam zit, blijft wel bestaan, maar geeft vaak minder klachten. De pil maakt de menstruatie meestal minder heftig en minder pijnlijk. Bij endometriose is het vaak goed om de pil elke dag te slikken zonder pauzeweek. U krijgt dan helemaal geen bloeding. GnRH- of LH-RH-agonisten zorgen ervoor dat uw lichaam lijkt alsof het in de overgang is.
OperatieDe gynaecoloog kan endometriose verwijderen met een buikoperatie of een kijkoperatie. De plekjes worden weggesneden met een klein schaartje of weggebrand met elektrische stroom. Hoe meer endometriose wordt weggehaald, hoe kleiner de kans dat het terugkomt. Maar hoe meer er wordt verwijderd, hoe groter het risico op complicaties. Bij een operatie kunnen bijvoorbeeld de darmen of de blaas beschadigd raken. Soms moet zelfs een hele eierstok worden weggehaald. De gynaecoloog bespreekt deze risico’s altijd vooraf met u. Soms werkt de gynaecoloog tijdens de operatie samen met een chirurg of een uroloog. Na de operatie kan de gynaecoloog voorstellen om hormonen te gebruiken om de kans dat endometriose terugkomt kleiner te maken.
Zwanger wordenVrouwen met ernstige endometriose worden soms moeilijker zwanger. In sommige gevallen kan een behandeling zoals IUI of IVF worden overwogen. Bij IUI (intra-uteriene inseminatie) brengt de gynaecoloog het sperma rechtstreeks in de baarmoeder. Bij IVF (in vitro fertilisatie) worden de eicellen en zaadcellen buiten het lichaam samengebracht, in een laboratorium. Als er een bevruchte eicel ontstaat, wordt deze teruggeplaatst in de baarmoeder.
Hoe gaat het verder bij endometriose Tijdens de zwangerschap en vlak daarna hebben sommige vrouwen met endometriose minder klachten. Bij de meeste vrouwen worden de klachten bijna helemaal minder of verdwijnen ze na de overgang.
Tot slotEndometriose is een chronische aandoening. Sommige vrouwen hebben er bijna geen last van, terwijl andere vrouwen er veel klachten door hebben in het dagelijks leven. Behandeling kan de klachten verminderen, maar ze verdwijnen meestal niet helemaal. Endometriose is niet levensbedreigend. Bij lichte endometriose is behandeling vaak niet nodig. Bij uitgebreidere endometriose is behandeling meestal wel verstandig. Bespreek met uw gynaecoloog welke behandelingen in uw situatie mogelijk zijn. Het kan helpen om samen met uw partner, familie of lotgenoten te bedenken wat voor u een goede keuze is.
VragenHeeft u nog vragen? Neem dan contact op met de polikliniek Gynaecologie. Telefoonnummer: 0543 54 46 50. Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 8.30 tot 16.30 uur.
Meer informatieMeer informatie vindt u op:
Geheimhouding en recht op privacyAlle medewerkers van ons ziekenhuis hebben een geheimhoudingsplicht. Verder heeft u als patiënt recht op privacy. Uitgebreide informatie hierover kunt u vinden in de folder ‘De rechten en plichten van de patiënt’. Deze is te vinden op: folders.skbwinterswijk.nl.
De inhoud van deze folder is ontleend aan de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG)
Zoek folders
Print pagina
Download PDF
Grotere tekst
Kleinere tekst
Verlaat preview
Favoriet
Stuur door