Wat zijn ovariumcysten?Ovariumcysten zijn met vocht gevulde blaasjes in de eierstok. Ze worden ook wel cysten van de eierstok genoemd (ovarium = eierstok). Meestal zijn deze cysten goedaardig. Een goedaardige cyste die geen klachten geeft en kleiner is dan 10 cm, hoeft meestal niet behandeld te worden. Als u wél klachten heeft, kan de cyste worden verwijderd.
Bij vrouwen die nog menstrueren, gaat de voorkeur uit naar een eierstok sparende operatie. Bij vrouwen die niet meer menstrueren, wordt vaak gekozen om de hele eierstok te verwijderen.
Rond de eisprong ontstaat er in de eierstok altijd een kleine holte met vocht: de follikel, waarin de eicel zich ontwikkelt. Als deze follikel na de eisprong niet verdwijnt, heet dit een persisterende follikel, ook wel een functionele cyste genoemd.
De persisterende follikel verdwijnt meestal vanzelf, maar soms blijft hij in de eierstok aanwezig. De holte kan gevuld zijn met verschillende soorten weefsels:
- bij een cyste-adenoom zit er slijm of ander vocht in;
- bij een endometriose-cyste zit er bloed in;
- bij een dermoidcyste ("wondergezwel") kunnen er allerlei soorten weefsel in zitten, zoals haren, botweefsel en talg.
Hoe vaak komen ovariumcysten voor? Naar schatting worden 6.000–7.000 vrouwen per jaar geopereerd vanwege een goedaardige afwijking van de eierstok. Omdat niet alle cysten geopereerd hoeven te worden, ligt het werkelijke aantal vrouwen met een ovariumcyste veel hoger. Voordat u in de overgang komt, is het normaal dat er kleine vochtblaasjes in de eierstok zichtbaar zijn. Deze zijn pas afwijkend wanneer ze groter dan 5 cm zijn. Na de overgang zijn de eierstokken niet meer actief. Dan horen er geen vochtblaasjes groter dan 2 cm meer te zijn. Als die er wel zijn, is verder onderzoek nodig.
Klachten Een ovariumcyste wordt vaak per toeval ontdekt. Er zijn meestal geen klachten. Een ovariumcyste kan er wel voor zorgen dat een eierstok ’om zijn as’ draait. Dit veroorzaakt plotseling hevige buikpijn, vaak met misselijkheid en braken. Gelukkig komt dit zeer zelden voor. SSoms kan een ovariumcyste kwaadaardig zijn. De gynaecoloog beoordeelt het risico op kwaadaardigheid aan de hand van:
- de anamnese (uw klachten en medische voorgeschiedenis)
- een echoscopie
- soms bloedonderzoek
Bij twijfel zal de gynaecoloog voorstellen om de eierstok te verwijderen.
Onderzoek Een ovariumcyste kan worden ontdekt tijdens een normaal gynaecologisch onderzoek. Meestal wordt de diagnose gesteld met (inwendig) echoscopisch onderzoek. Hierbij beoordeelt de arts:
- in welke eierstok de cyste zit
- de grootte van de cyste
- of er tussenschotjes of andere structuren aanwezig zijn
- of er vrij vocht in de buikholte is
Op basis van de echo schat de gynaecoloog in of het om een goedaardige of kwaadaardige cyste gaat. Soms wordt bloedonderzoek gedaan naar CA 125, een stof die in hogere hoeveelheden aanwezig kan zijn bij kwaadaardige eierstoktumoren. Een CT-scan of MRI-scan kan niet betrouwbaar vaststellen of een cyste goedaardig of kwaadaardig is; daarom heeft dit onderzoek hiervoor geen toegevoegde waarde.
Behandeling Bij goedaardige cysten tussen de 5 en 10 cm zonder tussenschotjes of andere structuren is geen behandeling nodig. Dit geldt zowel voor de overgang als na de overgang. U blijft dan wel onder controle: de gynaecoloog doet regelmatig (na 3, 6 en 12 maanden) een echoscopisch onderzoek om te volgen hoe de cyste zich ontwikkelt. Blijft de cyste gedurende deze tijd hetzelfde dan is verdere controle niet meer noodzakelijk.
Bij een operatie kan de eierstok vaak gespaard blijven door alleen de cyste te verwijderen. Na de overgang heeft de eierstok vrijwel geen functie meer. Daarom wordt dan vaak gekozen om de hele eierstok te verwijderen. Een operatie aan de eierstok gebeurt meestal met een kijkoperatie (laparoscopie). Soms wordt gekozen voor een buikoperatie wanneer een kijkoperatie te risicovol is, bijvoorbeeld bij een grote kans op verklevingen in de buik of wanneer de cyste te groot is. Wanneer de cyste mogelijk kwaadaardig is, vindt de operatie altijd plaats via een buiksnede.
Tot slot Ovariumcysten zijn meestal goedaardig en worden vaak bij toeval ontdekt. Ze veroorzaken over het algemeen geen klachten. Behandeling is alleen nodig als u wél klachten heeft of wanneer er een vermoeden is dat de cyste kwaadaardig kan zijn. De gynaecoloog beoordeelt dit risico en zal u adviseren of het verstandig is de cyste wel of niet operatief te verwijderen.
Geheimhouding en recht op privacyAlle medewerkers van ons ziekenhuis hebben een geheimhoudingsplicht. Verder heeft u als patiënt recht op privacy. Uitgebreide informatie hierover kunt u vinden in de folder ‘De rechten en plichten van de patiënt’. Deze is te vinden op: folders.skbwinterswijk.nl.
De inhoud van deze folder is ontleend aan de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG)
Zoek folders
Print pagina
Download PDF
Grotere tekst
Kleinere tekst
Verlaat preview
Favoriet
Stuur door